Yazılım mühendisleri üzerine 13 anketten 7.686 yanıtı birleştiren araştırmada, çalışanların algıladığı üretkenlikte ortalama anlamlı bir değişim görülmedi. Yazılım mühendisleri üzerine yapılan araştırmada, geliştiricilerin algıladığı üretkenlikte ortalama anlamlı değişim görülmedi; bazıları daha üretken, bazıları daha az üretken olduğunu bildirdi.
Eve erişim, evden çalışmayla aynı şey değil
Bir şirketin uzaktan çalışma seçeneği sunması, çalışanların her gün evden çalıştığı anlamına gelmez. ABD’de 2021’de yazılım geliştiricilerin yüzde 62,8’i için bu seçenek vardı; bu oran, fiilen uzaktan çalışanları değil, uzaktan çalışma olanağı bulunanları gösterir. 2024’ün ilk çeyreğinde iş başında olanların yüzde 22,9’u o hafta ücret karşılığı evden çalıştı; bir yıl önce oran yüzde 19,6’ydı. Aynı dönemde uzaktan çalışanların yüzde 47,9’u tüm çalışma saatlerini evden geçirdi; 2023’ün ilk çeyreğinde bu oran yüzde 54’tü. Şirket politikasını ve günlük çalışma düzenini ayrı ölçmek gerekir.
Geliştirme işi tek başına akmaz
Kodlama evden yürüyebilir; ancak ekip işi kod satırlarının ötesine taşar. İletişim, bilgi ve kararların paylaşılmasıdır; koordinasyon, birbirine bağlı görevlerin eşleştirilmesidir; proje planlaması ise görevlerin ve takvimin ortaklaştırılmasıdır. Yazılım ekipleri üzerine yapılan uluslararası bir ankette evden çalışmanın bu üç alanı zorlaştırdığı bildirildi. Microsoft’taki bilgi çalışanlarının verilerini inceleyen araştırmada iletişim daha çok eşzamansız hale geldi, işbirliği ağları daha durağan ve daha az bağlantılı oldu. Eşzamansız iletişimde kararlar aynı anda paylaşılmadığından, görev devrinde kimin hangi bilgiye dayanacağı açıkça yazılmalıdır.
Üretkenliği tek bir göstergeyle okumak
Algılanan üretkenlik, performans notu ve yazılan kod miktarı aynı şeyi ölçmez. İlki çalışanın kendi iş temposuna ilişkin değerlendirmesini, ikincisi iş performansına verilen notu, üçüncüsü ise kod çıktısının miktarını gösterir. Şirket içi değerlendirmede önce hangi sorunun yanıtlandığı belirlenirse, ölçüt seçimi de daha anlaşılır olur.
| Ölçüt | Neyi gösterir |
|---|---|
| Üretkenlik algısı | Çalışanın iş temposu değerlendirmesi |
| Performans notu | İşe verilen değerlendirme |
| Kod miktarı | Yazılan kodun hacmi |
Hibrit çalışan teknoloji şirketi mühendislerinde performans notları ve bilgisayar mühendislerinin yazdığı kod miktarında ölçülebilir etki görülmedi. Görev türü değiştiğinde kod hacmi, işin tamamlanmasını ya da ekip içindeki katkıyı tek başına açıklamaz; bu nedenle çıktı değerlendirmesinde görev tanımıyla ölçütün eşleşmesi gerekir.
Hibrit düzenin çalışan ve iş çıktısı tarafı
Hibrit düzenin çalışan deneyimi ile ölçülen iş çıktısı aynı yönde değişmek zorunda değildir. Çin’deki bir teknoloji şirketinde 1.612 çalışanla yapılan altı aylık rastgele kontrollü deneyde, haftada iki gün evden çalışılan düzende işten ayrılma oranı üçte bir azaldı; performans notlarında ve bilgisayar mühendislerinin yazdığı kod miktarında ölçülebilir etki görülmedi. Ayrı raporlanan sonuçlarda çalışan devir oranının yüzde 35 düştüğü ve iş tatmini puanlarının yükseldiği bildirildi. Çalışanların şirkette kalma eğilimi, iş tatmini ve tamamlanan işin ölçümü ayrı ayrı izlenmelidir.
Evden çalışma alanında güvenlik ve beden
Güvenli uzaktan erişim ile ekran başında geçirilen uzun süre ayrı düzenlemeler ister. NIST, ev Wi-Fi ağında WPA2 veya WPA3 güvenliği ve tahmin edilmesi güç parola kullanılmasını öneriyor; kuruluşa ait VPN üzerinden erişim, iş cihazlarının güncel tutulması ve temel cihaz güvenliklerinin etkinleştirilmesi de erişim tarafındaki adımlardır. Uzun süre oturma ve ekrana bakma için duruş değişikliği ve kısa molalar gerekir. Şirketlerin siber güvenlik uygulamalarında ağ erişimiyle cihaz koruması ayrı kontrol başlıklarıdır.
İşin yapısı ve çalışma sınırları
Uzaktan çalışma talebi değerlendirilirken işin temel görevleri, denetim ihtiyacı ve gerekli ekipman birlikte ele alınır. ABD EEOC rehberine göre evden çalışma engelli bir çalışan için makul düzenleme olabilir. Çalışma düzeninin gönüllülük, eşit muamele, mahremiyet, ekipman ve masrafların açıklığı, sağlık ve güvenlik ile eğitim ve kariyer gelişimine eşit erişim başlıklarını da karşılaması gerekir. Dünya Sağlık Örgütü ve Uluslararası Çalışma Örgütü, uygun planlama ve sağlık-güvenlik desteği olmadığında izolasyon, tükenmişlik ve kas-iskelet sistemi sorunlarıyla ilişki kuruyor.
Ekip düzenini belirleyen karar ölçütleri
İşe gidiş geliş süresindeki zamanın çalışma biçimi kararında yeri vardır. Uzaktan çalışma, işe gidiş geliş süresinin azalmasıyla ilişkili olabilir. Yazılım geliştirmede ise görevlerin ve takvimin ortaklaştırılması, ekip içi iletişim düzeninin nasıl kurulacağını belirler. Çalışma saatlerini farklı iş ve eğitim koşullarıyla birlikte değerlendirmek için saatlik çalışma modeli yazısına bakılabilir.
Koşula göre çalışma biçimi
Ekip işi birbirine bağlı görevler ve sık eşgüdüm gerektiriyorsa, ortak iletişim ve planlama düzeni açık olan modeli seç. Görevler uzaktan yürütülebiliyor ve işe gidiş geliş süresini azaltmak öncelik taşıyorsa, uzaktan ya da hibrit seçeneği değerlendir.